Notities bij Pete Leeson on 'Self Governance'

erste slide: "Anarchy"

Everyday anarchy

- Most of the world, for most of its history

- More than half the world's government: "weak" or 'failed'

- International arena: between governments and between citizens

- "Pockets of anarchy" in developed countries

=> Governance: some system of rules/law and means of enforcement of facilitating social order

=> Government: one sort of organization to ensure governance => Legitimized monopoly of force in a territory

=> Studying anarchist order => 'kind of a side show' <=> it actually is important for understanding (austrian) economics.

=> Even though we live in a world with many governments: most of our interactions happen in anarchic situations.

Sideshow or necessity

- Mises on Menger's theory of money: quintessentially "praexeological theory", pointed to its "import ... for the elucidation of fundamental principles of praxeology and its methods of research" (1949: 402)

- Why? Tri-part emhasis on:

=> Human Purposiveness

=> Social Cooperation

=> Institutions

- Ricardian Law of Association

3 cases

- Easy case: effective self-government in the 'state's shadow'

=> Nearly all agree that it's possible

- Hard case: effective self government outside the 'state's shadow'

=> Nearly all agree this is impossible where pops are large, diverse, or require a SE solution to violence.

- Hardest case: self governing society that generates wealth

=> Nearly all agree this is impossible.

The Easy case: self-enforcing contracts

- Used when: government contract enforcement is absent/prohibitively costly.

- Mechanism: folk theorem => Unsophisticated

- Ex. Jewish Diamond traders; how neighbors settle disputes

- Limits: infinitely-repeated play; low time preference; low-cost communication (pop size and diversity); common idea about cheating; equal strength; can't create encompassing social order

- Bottom line: indispensable, but, alone, very limited (intra-group social cooperation) => conventional wisdom correct.

The Hard Case: Large Population and Social Diversity

- Used when: government contract enforcement is absent/prohibitively costly

- Mechanism: folk theorem + signaling => Sophisticated

- Ex: Logos/signage; lex Mercatoria; precolonial Africa, gangs

- Limits: infinitely repeated play; low time-preference; equal strength; can't create encompassing social order

- Botom line: facilitates inter-group cooperation => conventional wisdom mistaken

The Hard Case: Violence

- Used when: government protection absent

- Mechanism: violence; credit; other => sophistication depends.

- Ex: American West; feud, leges marchiarum

- Limits: depends... jurisdictional conflict; out-of-equilibrium escalation; other

- Bottom line: might need not make right => conventional wisdom mistaken

Rich and stateless?

- We have examples of fully self-governing societies: medieval Iceland, pirates, tribes, Somalia, etc.

- But how rich are/were they? Existence =/= efficiency.

- True! So what can we say about self-governance efficiency?

What doesn't shed light on the Hardest Case Question?

- Every country in the world has government (almost)

=> Every country in the world has tariffs: does that prove it's efficient? => No, it proves that it is in some peoples advantage.

- (Insert stateless society) is/was very poor

=> You aren't comparing the relevant institutions

- Private Institutions can't facilitate large volumes of trade

=> It's wrong => They can. A quarter of world GDP is caused by private institutions.

- (Insert N. American, W. European country)'s government can clearly facilitate more social cooperation than (insert stateless society)'s system of private governance

=> It doesn't tell us anything: you aren't comparing relevant institutions.

What are we left with?

- Compare the 'best' anarchy with 'the best' state; but compare the 50th 'best' anarchy with the '50th' best government.

- Somalia: pre and post anarchy: almost on every indicator: somalia has improved.

1. Unqualified claims about the HCQ in either direction aren't going to be right
2. Avoid the wrong question: why aren't any privately ordered societies richer?
3. Ask the right question: compared to the relevant institutional alternative in this case: how does (might) private ordering fare?
4. Comparing relevant alternatives, it seems that in many and perhaps most cases in the world at the moment, private ordening would fare well.
5. We have much empirical and theoretical work left to do on the HCQ.
6. Public choice is essential to aswering the HCQ.
7. Studying anarchy isn't a luxury.

Peter Leeson 'Development economics'

De notities van de lecture van Peter Leeson over Development Economics.

- Austrian Economics kan een waardevolle bijdrage leveren.

- Er wordt expliciet naar de Oostenrijkse school (vooral Hayek) verwezen, maar niet altijd.

- De meeste referenties naar Hayek komen uit Development Economics.

- Er worden verschillende inzichten van Hayek verwerkt, vooral die uit de CoL.

De feiten: meer dan de helft van de wereld is enorm arm.

- Heel veel ontwikkelingshulp is gefaald.

- Lezen: Easterley: Illusive quest for growth

- Eerst: directe hulp, dan 'nadruk op instituties' (maar verkeerde wijze omdat te benaderen)

3 belangrijke punten.

1. Failure of central planning
2. Primacy of private property
3. Necessity of privately ordered social institutions

1. Failure of central planning

- The benign hypothesis

-- A. Donor Altruïsm (incentive assumption)

-- B. Recipient altruïsm (incentive assumption)

-- C. Direct, intended channel (information assumption)

=> The money process is not a black box: there happens stuff.

-- D. Exogeneity of recipient interests (combo assumption)

=> 'Recipient governments do not respond to incentives' => totally wrong.

- The destructive hypothesis (everything the other way around)

-- A. Donor self-interest: producer lobbying; donor competition => inefficiency

-- B. Recipient self-interest; rent apropriation => Institutional damage, public good erosion

-- C. Indirect, uninented consequence; dependency; moral hazard, institutional centralization => rent seeking, conflict; predation

-- D. Endogeneous recipient interests; alters mc/mb of 'bad' behavior => corruption

Predicted effect of aid: O or negatieve

=> Examining the evidence: it fails completely.

- Burnside and Dollar (AER, 2000)

=> Aid unnecssary or ineffective

- Alesina and Weder (AER, 2000)

=> Most aid to 'bad' policy regimes

- Easterly, Levine and Roodman (AER, 2004)

=> No effect even in good policy regimes

Brumm (2000), Ovaska (2003): negative effect

- Djankov et al. (JEG, 2008)

=> Aid 'curse' 3-5x, larger than resource curse

- Knack (2001), Svensson (2000); more aid = more corruption, rent seeking, worse bureaucracy, etc.

Private property as solution.

A. Adam Smith: incentives

=> Invisible hand vs visible hand; soft budget constraint => predation => lose residual claimancy => unproductive entrepreneurship

2. Mises/Hayek Information

=> Calculation argument; dispersed knowledge and info-carrying capacity of prices

What does PP require?

- Govt. not stealing from citizens

=> Constraints on public predation

- Citizens not stealing from citizens

=> Constraints on private predation

Govt that goes beyong this tends to depress wealth: incentive/info distortion? (Baumol JPE 1990, Murphy, Schleifer, and Vishny QJE 1991)

=> Public predation much greater threat to PP than private predation.

=> AJ (JPE, 2002)

Putting it all together.

- Central planning won't work. PP will. So how do we get PP?

=> "Grow your own"

- Imposition tends to work poorly.

=> Institutional stickiness

=> Spontaneous order; the only path to progress is an indigenous one

- Doesn't mean all indigenous institutions will work well.

- They won't; but theory of institutional 2nd (3rd, 4th, etc.)

Embracing anarchy in the developing world

- Implications for anarchy

=> Formal institutions; redundant or harmful

=> Getting away from 1st-best thinking

=> Somalia and how to annoy me

- Let 'm fail

=> The rarity of functional govt

=> Spontaneous order in an institutionally constrained world

Notities van 'After war: The Fatal Conceit of Foreign Intervention"

(Mijn notities voor de lecture van Chris Coyne. 'k deel ze maar mee voor wie geïnteresseerd is. 'k kan ook zijn boek zeker aanraden. Mijn review van zijn boek vind je hier.)

Volgens Chris Coyne zijn er parallellen tussen Hayek zijn 'fatal conceit of socialism' en de 'fatal conceit of forein intervention'.

1. The Gap between intentions and results
2. Reliance on Top-Down Planning
3. Progress as a Technological Issue
4. Reliance on bureaucracy over markets
5. The Primacy of Collectivism over Individualism

1.

- Good intentions do not necessarily lead to good results

-- The know what vs. the know how (er zijn redenen om aan te nemen dat ze niet weten *hoe* ze een samenleving moeten opbouwen, correct moeten ingrijpen, etc.)

-- Political Economy: public choice bezwaren (de leiders en de bureaucratie moeten incentives hebben om te doen wat ze moeten doen)

2.

- Interventions are grounded in the central plans of 'experts'

-- Emergent institutions are secondary to the grand plan of the intelligentsia

(een 'groep' mensen komen op met een 'plan'; waarbij ze in essentie de mensen behandelen als legoblokjes)

3.

- The view of development and progress as a "problem" that can be solved with enough effort and resources.

=> "We hebben iemand op de maan gezet, dus kunnen we 'x' doen."

=> Het 'opbouwen' van een samenleving is niet analoog aan een technologisch probleem zoals mensen op de maan zetten.

4.

- Reliance on a massive bureaucratic apparatus to implement the dictates of central planners

-- The antithesis of markets

-- Economics of bureaucracy

=> We moeten nadenken over 'the economics of bureaucracy'.

=> Illustratie: 96% van de fondsen in Irak zijn niet na te speuren (ze weten niet naarwaar het geld is). => Wat als dit in een bedrijf zou zijn?

=> Incentives: als bureaucraties geld over hebben => perverse incentives => ze krijgen minder geld als ze besparen. Overheidsbureaucratieën => incentive om meer geld uit te geven.

5.

- The emphasis of collective goals over individual goals

-- Outside experts design plans which aim to maximize the national and global good

-- Fails to appreciate individual initiative and the process of learning and experimentation

--- Constitution of Liberty

=> We hebben instituties nodig om mensen te laten ontdekken wat ze wel en niet weten.

=> Deze analogieën zorgen voor een 'unconstrained vision of the world'.

=> "waar een (politieke) wil is, is een weg: we hebben de middelen en de technologische know how"

=> Mist volledig de bal: we moeten begrijpen wat de limieten zijn waarmee we zaken kunnen bereiken.

=> Deze visie in de praktijk:

Voorbeeld 1: Lake Turkana, Kenya.

=> Project: waterfabriek. Enkele zaken vergeten: elektriciteit onderschat, zuiver water niet geleverd, geen wegen, etc.

=> Waarom vissen ze niet in de eerste plaats? Mogelijkheid: ze waren heel dom. Andere mogelijkheid: ze wisten dat er vis was, maar wensten niet te vissen.

Voorbeeld 2: Paving the Canal to Hell(mand) Valley

=> Reconstruction project in Helmand River Valley in Afghanistan

=> "Comedy of Errors"

=> "...a major fault in planning the Helmand Valley project is that (the) human element as largely overlooked"

=> We gaan waterkanalen creëren, mensen verplichten te verhuizen in steden, etc.

=> Golden age of opium!

=> Complementary goods were missing! => De nieuwste tactoren, maar geen reserve onderdelen en de wegen om die echt te gebruiken... Kortom: staan daar te roesten.

What about 'designed orders'?

=> Er zijn veel 'designed orders' waar we ons in vertoeven, e.g. de FEE zelf. Het is niet alsof we gewoon rondwandelen => in de bredere orde ('extended order') zijn er veel 'designed organizations' => Deze zijn constrained by the extended order.

Wat kunnen we doen?

- We are not helpless to improve the world around us, but we are constrained by the status quo.

- In contrast to the unconstrained vision, improving the human condition is not simply a matter of will power, resources, or technological knowledge

- Recognizing the limits of human reason '... is important as recognizing the potential that may be achieved within those limits'

=> Free markets & Trade; en derhalve instituties te laten groeien.

Rwanda heeft blijkbaar 92% gezondheidszorgverzekering

Maar toch denk ik dat ik liever gewond raak in het onverzekerde USA dan in het verzekerde Rwanda.

Klik hier voor enkele interessante - eerder psychologische - proposities.

Een voorbeeld

How might such a guarantee increase happiness? It could make people happier by reassuring them that they themselves will be healthier and more financially secure (self-interest), or that others will be (altruism). Yet altruism and self-interest probably cannot explain the “happiness benefits” that people enjoy when governments guarantee health insurance. As I have argued elsewhere, the jury is out on whether broad health insurance expansions like ObamaCare result in better overall health; they may, but it is entirely possible that they would not. The jury is also out on whether ObamaCare will produce a net increase in financial security. It will subsidize millions of low-income Americans, but it will also saddle them with high implicit taxes that could trap millions of them in poverty. Meanwhile, ObamaCare’s new taxes will reduce economic growth and destroy jobs. If such a guarantee doesn’t improve health or financial security, it’s not worth much in terms of altruism or self-interest.

Privaat onderwijs van hoge kwaliteit in de sloppenwijken?

Lees het hier

Een teaser:

Wat was nu het resultaat van dit gratis onderwijs? Het eerste verrassende resultaat is dat er minder leerlingen naar school gingen na invoering van gratis onderwijs. De private scholen boden namelijk al gratis plekken aan leerlingen die dat nodig hadden. Het schoolgeld bedraagt ongeveer drie dollar per maand, maar met een laag inkomen kan dat toch nog veel zijn. Daarom waren er voor mensen met grote gezinnen en voor wezen gratis plaatsen. Kinderen werden niet aan hun lot overgelaten door deze private scholen. Het personeel in deze scholen werd geleid door een combinatie van commerciële en ideologische motieven. De werknemers van deze scholen werken daar om aan inkomsten te komen, maar ook omdat ze hart hebben voor kinderen. Degenen die geen hart voor de zaak hebben leveren slecht werk en worden ontslagen. Iets dat op de publieke scholen niet zal gebeuren door de stevige juridische bescherming die de docenten daar hebben.

Review: 'De stille dood van het neoliberalisme'

Er is (alweer) een zoveelste andersglobalistisch manifest op de (vrije) markt uitgebracht, i.e. 'de stille dood van het neoliberalisme' door John Vandaele, een journalist van Mo*. Nu wil ik direct er aan toevoegen dat ik enkelen van zijn kritieken deel. Het gehele tweede deel van het boek gaat over een zekere hypocrisie van de internationale instellingen, zoals de Wereldbank en het IMF en de inefficiëntie waarmee deze instellingen werken, en daar kan ik volledig mee akkoord gaan. Waar de auteur, zoals zovelen, echter redelijk de bal misslaat, is door deze instellingen (en hun beleid) gelijk stellen met een of andere ideologische stroming, die we het 'neoliberalisme' zouden kunnen noemen. Zoals zo vaak in socialistische - pardon: 'andersglobalistische'- kringen, wordt het neoliberalisme niet gedefinieerd of systematisch geanalyseerd, maar wordt het status quo van de laatste paar decennia qua beleid gelijkgesteld met de term 'neoliberalisme', die op zijn beurt gelijkgesteld wordt met 'laissez-faire' en 'verzwak de staat' maar. Dit is natuurlijk complete onzin; in zoverre dat je zou kunnen spreken van een coherente visie op het 'neoliberalisme', is het inderdaad zo dat er een groter vertrouwen is dan het oude Keynesiaanse paradigma, maar het is zeker geen anarchistisch paradigma en ook helemaal geen 'verzwak de staat maar'. Stellen dat de overheid zich zou moeten beperken tot enkele taken, is niet hetzelfde als de staat (per se) wensen te verzwakken. Echter; dit wordt, door de auteur, doorheen het boek op 1 lijn gelijksteld, net zoals dat blijkbaar alles wat het IMF, de WTO, de Wereldbank en de Westerse landen willen en doen hetzelfde is als 'het neoliberalisme'. Ofwel maak je een theoretische analyse van de theorie van het 'neoliberalisme' - en dan mag je zelf nog kiezen welke auteur(s) je als exemplarisch voor het neoliberalisme neemt. (Enkele suggesties zijn hierbij Hayek, Friedman of zelfs Rand, tegenwoordig.) Ofwel analyseer je het status quo en de fouten die je daar zelf in ziet - eventueel door te stellen dat bepaalde zaken terug te koppelen vallen aan een bepaalde ideologische vooronderstelling. Maar wat je niet kan doen - maar wat helaas wel gebeurt - is stellen 'het status quo = die ideologie' en dan een mengeling van beide bekritiseren, zonder duidelijk te maken wat je nu concreet bekritiseert. Dat is intellectueel oneerlijk, maar helaas een populaire techniek in dit soort literatuur. Het doet immers alsof 'de neoliberalen' - whoever that may be - compleet akkoord zijn met het gehele status quo; met de landbouwsubsidies, de regelgeving van de WTO, patenten, etc. Natuurlijk is dat niet zo; maar door deze gelijkstelling negeer je echter deze kritiek en kan je de 'neoliberalen' voorstellen als mensen die alles van het status quo ondersteunen - wat natuurlijk niet waar is.

Alweer: veel kritieken die hij geeft, vooral in het tweede deel van het boek, op de WTO en de rest van die internationale organisaties, zouden 'neoliberalen' zeker kunnen delen. Het feit dat zij hypocriet zijn in de mate waarin ze de vrije markt voorstellen, het feit dat ze werken voornamelijk om belangen te dienen, het feit dat ze een compleet verkeerde interpretatie van 'markten' en 'vrijwillige interactie' trachten te implanteren in andere samenlevingen, etc. is allemaal waar. De auteur negeert echter deze kritieken vanuit de voorstanders van meer vrije markt; en kan dus daardoor doen alsof alle voorstanders van de vrije markt, hier voorstander van zijn.

Dit is in een notendop mijn grote problemen met dit boek - maar a fortiori met veel kritieken uit die hoek. Hieronder zal ik substantiëler op bepaalde aspecten van het boek. Scan er eens door; want het merendeel zijn gekende argumenten uit de andersglobaliseringsbeweging, en een meer vrijheidsgericht perspectief kan misschien enige soelaas bieden.

Over het aspect van toplonen

Vaak werden die hoge lonen betaald in bedrijven waar de gewone werknemers meer moesten werken voor hetzelfde geld, of zelfs voor lagere lonen. Ander contrast is dat precies de managers die (s)preken over de nood aan flexibele arbeidsmarkten - lees: de absolute noodzaak om mensen gemakkelijk te kunnen ontslaan - zichzelf tegen ontslag indekken met ontslagpremies ter waarde van een aantal riante villa's in de betere wijken rond Brussel of Amsterdam.

Ik kan er niet aan doen, maar de grote overtuigingskracht komt hier van een soort van emotioneel 'oh mijn God. Die klootzakken!' terwijl er helemaal niet echt uitgelegd wordt waarom dit ook effectief zo'n probleem zou zijn. Als we zelfs nog even negeren of het wel zo waar is of dat 'dezelfde managers' zouden zijn die spreken voor flexibele arbeidsmarkten, die ontslagpremies nemen, is het natuurlijk zo dat er wel degelijk redenen zijn - en redenen genre 'het algemeen belang' - om voorstander te zijn van flexibele arbeidsmarkten en ook, tegelijkertijd, hoge ontslagpremies. Beide zijn immers een potentieel gevolg van vrijwillige interactie en contractuele vrijheid. Het aspect van 'flexibele arbeidsmarkt' kan mogelijkerwijze resulteren in 'eenvoudiger ontslaan' - dat hangt af van wat er contractueel bepaald is, maar zal wel sowieso uitmonden in het eenvoudiger aannemen van werknemers, wat meer mogelijkheden betekent voor alle (potentiële) werknemers: zowel zij die op dit moment aan het werk zijn, als zij die werkloos zijn. De reden is nogal eenvoudig: stel bijvoorbeeld dat je zou moeten trouwen met de eerste persoon waarmee je op een afspraak gaat. De 'markt' voor 'daten' zou nogal sterk rigide zijn; mensen zouden heel erg voorzichtig zijn als ze met iemand uitgaan - je moet er immers direct mee trouwen. Als er echter geen noodzakelijke, wettelijke verplichtingen zijn, dan zullen mensen waarschijnlijk veel meer daten, en zo trachten de goede partner te vinden (of gewoon een leuke tijd hebben). Hetzelfde met de arbeidsmarkt; als je het moeilijker maakt, door middel van wettelijke beperkingen, om mensen te ontslaan, dan zijn misschien de mensen die op dat moment een baan hebben (een beetje) beschermd, maar zij die geen baan hebben of zouden willen veranderen van een baan, worden hierdoor benadeeld. Door deze wettelijke barriëre, wordt het minder aantrekkelijk voor iemand om een personeelslid in dienst te nemen, ook al zou deze (tijdelijk) een loon kunnen krijgen en van waarde zijn.

Omgekeerd; hoge ontslagpremies zijn een gevolg van de mogelijkheid die managers kunnen afdwingen, door het feit dat ze potentieel veel waarde kunnen zijn. Verder werkt het ook als een vorm van worteleffect; indien er niet (exuberant) hogere lonen 'aan de top zijn', werkt het voor velen minder innoverend om zichzelf in te zetten om de top te bereiken. Verder; het staat de aandeelhouders vrij om dit bedrag niet contractueel vast te leggen. Het feit dat ze dat echter wel doen, betekent echter dat ze wel degelijk denken dat deze manager het waard is - wie zijn wij als buitenstaander om te denken dat wij beter zouden oordelen over de feiten (waar we veel minder van kennen) dan zij wiens eigen fondsen op het spel staan?

Er is simpelweg geen echte contradictie tussen enerzijds vragen om meer contractuele vrijheid voor alle werknemers, en tegelijkertijd pleiten dat hoge ontslagpremies mogelijk moeten zijn; integendeel, het is een onderdeel van 1 en dezelfde theorie: vrijheid doet het comparatief beter dan regulering en centrale controle van wat wel en niet mag. Dat de auteur niet doorheeft dat beide een gevolg zijn van dezelfde redenering, is spijtig.

Over de 'macht' van het mondiaal kapitalisme

"In een mondiaal kapitalisme kan het kapitaal een land en een bepaalde arbeidersklasse die te veeleisend is, makkelijker de rug toekeren, of ermee dreigen dat te doen."

Het probleem is, natuurlijk, dat 'de arbeidersklasse' as such nooit 'teveel' kan eisen, net zoals het 'kapitaal' niet kan veranderen, want deze agreggaten zijn concepten, maar hebben geen relevantie in de werkelijke wereld. Er is geen 'arbeidersklasse' die 1 en homogeen is, dus die als geheel niet 'teveel' kan eisen, net zoals er geen 'het kapitaal' is, maar een geheel van kapitaalbezitters - vaak de 'arbeidersklasse' zelf, via banken, pensioenplansparen, en verzekeringssystemen. Verder is het niet waar dat het 'eenvoudiger' is nu. Men tracht altijd te investeren op zo'n manier dat het meeste zal opbrengen en als het niet genoeg opbrengt - of mag opbrengen - zal men niet investeren. Het enige wat globalisering eenvoudiger maakt, is om je kapitaal te gebruiken om in een ander land te investeren, maar een land 'de rug toekeren' is niet systematisch eenvoudiger; dat ging daarvoor ook. Alleen kon je dan niet (zo eenvoudig) investeren ergens anders. De vraag is, alweer, wat hier mis mee is: investeringen in 'andere' landen, betekent hogere inkomensmogelijkheden in die landen dan dat er op dit moment is; wat is het probleem voor deze socialist nu juist?

"Die niewe werknemers van het kapitalisme hebben niet zoveel geld of kapitaal meebgeracht en dus is de verhouding tussen arbeid en kapitaal ten gronde veranderd. Arbeid, vooral laaggeschoolde arbeid, is er nu in overvloed terwijl kapitaal relatief schaarser is geworden. Anders gezegd: het aanbod van arbeid is veel sterker toegenomen dan dat van het kapitaal. En hoe groter het aanbod, hoe lager de prijs. De prijs van arbeid, de lonen, zal de komende decennia dan ook onder druk staan in deze mondialisering, zeker die voor lager geschoolde arbeid in de rijker landen."

Het probleem met dit punt is divers. Ten eerste negeert de auteur het evidente concept van comparatieve voordelen. Kort gezegd: zelfs bij gelijke 'kapitaalshoeveelheid' is het voordelig om meer mensen in de arbeidsdeling te hebben, i.e. een grotere output en dus grotere mogelijke lonen voor iedereen. Er is niet zoiets als een 'verhouding' tussen 'kapitaal' en 'arbeid' en als er meer 'arbeiders' bijkomen, dat die dan 'minder' zullen verdienen; door de arbeidsdeling is het mogelijk om met gelijk kapitaal, nog steeds een grotere output en dus hogere lonen voor iedereen te garanderen. Verder is er op zich niet zoiets als een 'overschot' aan arbeid; zolang de lonen vrij zijn. Dat er in onze wereld de lonen niet vrij zijn - bejubeld door de auteur... - zorgt ervoor dat er minimumlonen zijn, waardoor er inderdaad een reservearbeidsmassa ontstaat, waardoor er inderdaad een neerwaartse druk op de lonen is, zeker bij zij in minder arbeidscapaciteiten hebben. Dat is de ironie van het minimumloon; het zorgt voor een minimumloon, maar het creëert tegelijkertijd een druk zodanig dat het moeilijker is om boven dat minimumloon uit te stijgen qua loon, met meer armoede voor iedereen, vooral voor de zwakkeren in de samenleving. De fout die de auteur maakt is simpelweg 'kapitaal' en 'arbeid' als grote homogene entiteiten te zien, waar het 'kapitaal' geld biedt voor 'het arbeid' en als 'het arbeid' in aanbod stijgt, dan daalt 'de prijs'. Echter; zo werkt het natuurlijk niet; arbeid en kapitaal zijn een harmonieus geheel die zorgen voor output en méér van een bepaalde factor zorgt voor een grotere output, i.e. mogelijkheid tot hogere lonen.

"Zijn er in België en in andere landen signalen dat de vermogenden rijker worden en de gewone werkmens eerder ter plekke trappelt?

Die zijn er inderdaad. Het meest evidente signaa is dat werk letterlijk een kleiner deel van de koek oplevert dan pakweg 20 jaar geleden, in België en zowat in alle rijke landen. Het BNI is de som van alle inkomens van alle Belgen: hun inkomens uit arbeid maar ook hun inkomens uit allerlei vormen van vermogen (rente, huur, winsten, verkochte meerwaarden, ...). Welnu, de som van alle inkomens uit arbeid - het arbeidsaandeel van het BNI - is de voorbije jaren teruggelopen."

Het probleem met deze - vaak gehoorde - redenering is, in navolging van het vorige stukje, eenvoudig. Het 'inkomen' uit arbeid en het 'inkomen uit kapitaal' hebben totaal andere oorzaken. En het is dus niet omdat de ene 'omlaag' gaat, dat dit 'ten koste' van de andere gaat; het zijn niet meer dan statistische verbanden, geen causale. 'Inkomen uit kapitaal' wordt veroorzaakt door risico's en tijdspreferentie, inkomen uit arbeid door de ingeschatte toegevoegde waarde, gedisconteerd over de tijd heen. Verschillende zaken; dus is het nogal onzinnig om te insinueren dat 'arbeid' minder krijgt, omdat het in deze aggregaten statistiek omlaag gaat.

Enzovoort en zoverder.

De 'vrije markt' vergissing bij globalisering

Een deel uit mijn paper (voorlopige versie). Opmerkingen mogen altijd.

De 'vrije markt' vergissing

Het is misschien raar dat na al het voorgaande, er hier ook de vrije markt vergissing bekritiseert zal worden, maar het is desalniettemin belangrijk. Het fundamentele probleem is niet zozeer dat men voorstander is van de vrije interactie van individuen, maar de concrete praktische invulling in de beleidsopties die (sommigen) daaraan geven.

Zoals hierboven al aangegeven, is het ontstaan van uitgebreide markten geen eenvoudig proces, dat eenvoudig onderbroken kan worden door geweld, zoals gedecentraliseerd (revoluties) of georganiseerd door totalitaire overheden (planeconomische dictaturen). Markten hebben grote voordelen, maar de instituties van markten zijn niet zo eenvoudig te bereiken, en het is daar dat de vergissing ligt die ik zou willen aankaarten: de fatale vergissing dat uit de (theoretische en praktische) voordelen van een markt, men de conclusie heeft getrokken dat er maar 1 soort 'markt' bestaat en dat deze zo snel mogelijk afgedwongen en ingevoerd moet worden overal ter wereld, ongeacht de aanwezige (juridische) cultuur.

Deze fout is het meest duidelijk in zij die het concept van 'nation-building' verdedigen in Afrika om op deze manier aan 'liberaal' beleid te doen. Het is hierbij belangrijk om te begrijpen dat 'overheden' – zoals wij die begrijpen – een typisch modern fenomeen zijn, dat een specifiek gevolg is van een specifieke (rechts)filosofische traditie. Deze verheven tot eeuwige standaard is een quod non en deze zomaar wensen te exporteren in landen waar deze traditie niet heerst, heeft een grote kans op negatieve effecten.¹

Coyne benadrukt in zijn boek bijvoorbeeld de moeilijkheden die er ontstaan indien je in een land een liberale democratie wenst uit te bouwen (na een oorlog). De moeilijkheden die overtroffen worden zijn de dynamiek tussen de machtsgroeperingen in het desbetreffende gebied, de lobbygroepen in het exporterende land, de kiezers hiervan (en hun wensen, verwachten en belangen), de plaatselijke rechtscultuur en zoveel meer.² Maar deze problemen kunnen veralgemeend worden naar elke vorm van 'nation-building'; je kan niet de instituties van een geheel land 'opbouwen' uit het niets. Deze moeten ontstaan uit en geïnternaliseerd worden in de manier waarop de mensen elke dag met elkaar omgaan. Indien deze niet gedragen worden door een kritische massa, kan je onmogelijk een functionerende samenleving hebben.

Hierbij komen we bij de fundamentele kritiek op het gehele proces: hoe kan iemand 'plannen' welke concrete instituties in een bepaalde samenleving aanwezig moeten zijn vooraleer daar van een markt sprake kan zijn? Het is immers 1 ding om te weten dat er private eigendom moet zijn en de mogelijkheid tot het afdwingen van afspraken – maar dat is enkel de abstracte theorie. De concrete toepassing daarvan is afhankelijk van verschillende particuliere elementen zoals culturele, geografische en technologische factoren. De kennis die hiervoor nodig is, is van zo'n magnitude dat dit een onmogelijk proces wordt. Veiligheid, contractafdwinging en al die zaken kunnen allemaal op zoveel verschillende manieren gebeuren, net zoals rechtsverandering dat op zoveel verschillende manieren kan. In elke samenleving zijn er (al dan niet prematuur) normen aanwezig om deze zaken te regelen, maar als men dit gaat 'plannen' voor deze samenleving – waarbij men hoogstwaarschijnlijk de eigen voorkeuren en vooronderstellingen oplegt – is de kans groot dat dit gebeurd op wijze die niet overeenstemt met wat de mensen waarvoor er gepland wordt zullen aanvaarden.

We hebben bijvoorbeeld het concept 'democratie' om op die manier aan wetsverandering te doen. Dit proces is geïnternaliseerd in ons handelingen en ons samenleven en we zouden moeilijk kunnen inbeelden dat we op een ander proces aan verandering doen. Maar dit is zeker niet de dominante vorm in de wereld en al zeker niet in de geschiedenis om aan wetsverandering te doen. Democratie kan je zien als een competitie tussen politieke elites, waarbij de winnaar het beleid mag kiezen. In onze samenleving werkt dit relatief goed, maar het is perfect mogelijk dat in een andere cultuur dit proces helemaal niet dezelfde wenselijke effecten heeft als hier, omdat mensen andere (rechtvaardigheids)gevoelens hebben ten aanzien van deze vorm van regelgeving, omdat mensen andere ideeën kunnen hebben over hoe ze deze macht moeten gebruiken, etc. Indien instituties niet gedragen worden door de bevolking, is het naïef om hiervan veel succes te verwachten. Dit is echter exact wat (in bepaalde kringen) wordt voorgesteld indien ze het hebben over 'de vrije markt methode' gebruiken om het globaliseringsproces verder te zetten.

Het dynamische gegeven van een samenleving laat niet toe om daar als buitenstaander een uniform beleid te gaan 'oprichten' dat altijd en overal zal werken, ook al is het gericht om de theoretisch correcte conclusies door te voeren.

1Ik verwijs hier alweer naar het interessante geval van Somalië, dat sinds 1991 geen formele overheid meer heeft, maar het wel, in comperatieve termen, economisch beter doet dan omliggende gebieden met gelijkaardige welvaartsniveaus en mogelijkheden maar mét centrale overheden. De reden is dat Somalië, in tegenstelling tot wat er beweerd wordt, wel degelijk een rechtssysteem heeft: de xeer. Hiermee is niet gezegd dat – vanuit ons standpunt en het standpunt van de gemiddelde Somaliër – er geen problemen zijn, maar zolang we niet erkennen dat er een gewoonterecht en een stammencultuur speelt in Somalië, is het moeilijk om daarover een correcte normatieve mening te vormen.

2C. Coyne, After War: The Political Economy of Exporting Democracy, vooral pg. 136-146