Ston's Gemiste Kans

door Yannis Tenret

Het zorgvuldig gehypte Wall Street – Money Never Sleeps valt sinds vorige week in de dichtstbijzijnde multiplex te bezichtigen. Aangezien films over financiële economie niet zo frequent zijn, kan een review op Mediatingeconomics van Oliver Stone’s nieuwste geesteskind niet uitblijven.

Money Never Sleeps is de opvolger van Wall Street. Wat de meesten zich herinneren aan deze ode/kritiek op het financieel kapitalisme van de jaren ’80 is de Greed is Good-speech

http://www.youtube.com/watch?v=7upG01-XWbY&feature=player_embedded

Hierin trekt Gordon Gekko (Michael Douglas, of course) ten strijde tegen het management van een bedrijf dat volgens hem inefficiënt gerund wordt. Gekko presenteert zich als een verdediger van de aandeelhouders: hij wil hen bevrijden van een spilzuchtig bestuur en de sociaal moeilijke keuzes maken die er voor moeten zorgen dat het bedrijf weer rendabel wordt.Greed is Good, ofwel: het winstmotief heeft waarde. Een tijdsdocument zonder weerga.

De oorspronkelijke Wall Street-film werd gekenmerkt door een zeer ambivalente houding tegenover het financieel kapitalisme. De good guy van het verhaal wordt gespeeld door Charlie Sheen, die er uiteindelijk in slaagt Gordon Gekko op te laten sluiten voor handel in voorkennis. Het is niet de corporate raider Gordon Gekko die met de kijkers sympathie moet gaan lopen, maar Charlie en Martin Sheen, die een vakbondsleider speelt. Toch is in Wall Street 1987 ook een duidelijke fascinatie voor het financieel kapitalisme aanwezig. Het is niet voor niets Gordon Gekko die uiteindelijk de filmgeschiedenis is ingegaan.

Die ambivalente is verdwenen in Oliver Stone’s nieuwste prent. Om Gekko zelf in Money Never Sleeps te parafraseren: greed is legal geworden, met als resultaat een financiële sector met negatieve toegevoegde sociale waarde. Money Never Sleeps baseert zich sterk op de gebeurtenissen van midden 2008. Toen luidde de val van Lehman Brothers (sorry, ‘Keller Zabel Investments’) het begin van de financiële crisis in. Geruchten over toxische kredieten (een solvabiliteitsprobleem) zorgden ervoor dat niemand nog wil lenen aan het bedrijf in kwestie (een liquidititeisprobleem), waardoor de investeringsbank failliet ging. De nieuwe Charlie Sheen van dienst, Shia LaBeouf, verliest hierdoor niet alleen zijn baan als analist, maar ook zijn mentor, die immers zelfmoord pleegt. Hij besluit dan ook ten strijde te trekken tegen het kwaadaardige Goldman Sachs (‘Churchill Schwartz’), dat verantwoordelijk was voor de georchestreerde marktaanval op zijn voormalige werkgever. Daarnaast probeert hij ook de brokken te lijmen tussen zijn verloofde en haar vader (the Gekko) en, later, zijn verloofde en hemzelf. Ook probeert LaBeouf zijn moeder (Susan Sarandon) te doen terugkeren naar haar carrière als verpleegster, die ze had verlaten om makelaarster te worden op de tegen 2008 crashende huizenmarkt.

Het zijn precies deze zijplots die de film aan waarde laten inboeten. Oliver Stone is een man van moeilijke onderwerpen en aanklachtfilms, die hier echter voor het grootste deel zijn doel mist. De boodschap is nochtans wel aanwezig: het winstmotief heeft desastreuze gevolgen indien het gecombineerd wordt met moral hazard. Moral hazard, algemeen gesteld, valt voor wanneer men de negatieve gevolgen van risicogedrag af kan schuiven op iemand anders, Het is een intrinsieke eigenschap van een banksysteem dat de hand boven het hoofd wordt gehouden door een centrale bank. Stone toont dat het fenomeen ook op kleinere schaal voorvalt: de relatie tussen LaBeouf en zijn moeder, die telkens weer om geld komt vragen, wordt ook gekenmerkt door moral hazard.

Toch blijkt Money Never Sleeps nogal licht aan de inhoudelijke zijde. Niemand verwacht dat de complexiteit van de financiële crisis volledig kan worden toegelicht in een film. Wat meer nuance had op sommige vlakken zeker gemogen. Het lijkt me dat de gemiddelde kijker zal blijven zitten met het gevoel dat ‘gulzige bankiers het gedaan hebben’. Over de ultieme consequentie van de bail-out, waarbij miljarden van de belastingbetaler naar de financiële sector vloeiden, wordt dan weer té licht gegaan. In die zin moeten we het ook eens zijn met Itinera hoofdeconoom Ivan Van de Cloot: Wall Street – Money Never Sleeps is een gemiste kans om het onrecht dat midden 2008 geschiedde te laten doordringen in het collectieve onderbewustzijn. Laten we hopen dat Inside Job het beter doet.

Keynes

Het moet Keynes gegeven worden dat er een redelijke consistentie in zijn theorie zit.

Als de economie - 'de circular flow' - in een slop zit, door een gebrek van 'effective demand', zouden we de interestgraad kunnen verlagen - om zo de vraag aan te zwengelen. Want als de effective demand daalt, dan moet er ontslagen worden of lonen verlaagd worden; beide met minder koopkracht tot gevolg. Maar de interestvoet zou sowieso al laag kunnen/moeten zijn, omdat de MEC - marginal efficiency of capital - dan hoger ligt dan de interestvoet, met meer investeringen tot gevolg. Ook kan de verlaging van de interestvoet zorgen dat er een liquidity trap ontstaat, i.e. dat mensen het geld gewoon oppotten. Daardoor zal de effective demand niet vergroten, waardoor we met een crisis blijven zitten. De interestvoet wordt niet betaald door de 'loanable funds market'; maar is een psychologisch principe, dat we kunnen verlagen ad libidum. Dus als de interest op 0 is, moeten we wel de vraag vergroten via overheidsinvesteringen/herverdelingen/deficit spending om te zorgen dat de circular flow terug opgestart geraakt. Zo zal via de multiplier de welvaart in de samenleving vergroot worden.

Dit lijkt me een relatief accurate samenvatting. En op zich is het een mooie theorie. De fouten zijn echter pertinent.

De 'effective demand' voor consumptiegoederen is irrelevant. Als mensen minder uitgeven aan consumptiegoederen, is er meer spaargeld, waardoor er meer geïnvesteerd kan worden en er meer aan lagere prijzen beschikbaar wordt. De interestvoet is dus niet psychologisch; maar wel degelijk een prijs. Keynes mist een kapitaalstructuur; sommige arbeidsmarkten geraken bij veranderende voorkeuren in de problemen, ten voordele van bepaalde anderen. De MEC van kapitaal ebstaat niet; de return van kapitaal wordt op dezelfde wijze bepaald als de interest. Als er dus een discrepantie ontstaat, heb je problemen en niet 'meer kapitaal'. Er kan geen 'algemene onderconsumptie' zijn; alleen marktspecifieke zaken. Mensen produceren immers om te kunnen consumeren, maar soms kan de productie misguided zijn. Maar dan zullen er daar winsten zijn, waardoor er weer mechanismen zijn om te zorgen dat er terug daar investeringen zijn. Er is geen 'boost' van de vraag nodig; economische crisissen dragen in zich de wortels voor hun eigen oplossing, als je het mechanisme laat spelen.

De Literatuur Van Vrijheid

De Literatuur van Vrijheid

Een vaak terugkerende vraag is wat men zou willen lezen indien men een betere visie zou hebben op het klassiek liberalisme. Dit artikel is bedoeld om daar een antwoord op te geven, waarbij we rekening hebben gehouden dat de tekst (1) vandaag de dag nog eenvoudig te lezen is, (2) en van een zo hoog mogelijke kwaliteit op het punt over te brengen. Voor alle duidelijk: al deze boeken kunnen door iedereen zonder enig probleem gelezen worden; ook als je niet de respectievelijke studierichtingen studeert die er bij vermeld zijn. De boeken of artikels waar een * bijstaat, zijn integraal online te vinden, indien men dit gewoon invoert in een zoekcomputer. Dit louter ter suggestie.

Een goed inleidend artikel is ‘Le Loi’* (vertaald als ‘the law’) van Frederique Bastiat, wat helder weergeeft wat de liberale visie is op het recht, de overheid en interactie. Een meer uitgebreid overzicht is ‘Libertarianism: A Primer’ van David Boaz, wat een algemeen overzicht van het liberalisme in al zijn facetten. De wereldwijde bestseller ‘The Road to Serfdom’ van F.A. von Hayek kan ook niet ontbreken; een nauwgezette analyse van de relatie tussen economie, democratie, totalitarisme en vrijheid komt hier aan bod. Milton Friedman zijn ‘Capitalism and Freedom’ en ‘Free to Choose’ geven allebei accuraat een gematigd pleidooi en empirisch onderbouwd pleidooi voor een meer marktgerichte samenleving. Het recentelijk uitgegeven boek ‘Realizing Freedom’ door Tom Palmer heeft ook enkele essays in waar het liberalisme op heel mooie en genuanceerde wijze wordt verdedigd.

Wie meer geïnteresseerd is in de economische kant van het liberalisme kunnen zowel ‘Economics in One Lesson’* door Henry Hazlitt en ‘Economics for Real People’* door Gene Callahan dienen om de intellectuele honger te stillen. Callahan zijn boek begint met een eerder theoretisch deel om dit daarna toe te passen op allerlei vormen van overheidsinterventionisme, terwijl Hazlitt direct begint met het analyseren van allerlei slogans en inzichten. Thomas Sowell zijn ‘Thinking beyond stage one’* is ook een heerlijk boek, omdat het duidelijk maakt dat we nooit ‘zomaar’ kunnen voorspellen wat er zal gebeuren met bepaald beleid. We moeten verder nadenken dan wat wat initieel verwachten.

Iemand die meer geïnteresseerd is in om het liberalisme te benaderen vanuit een wettelijk perspectief, kan ‘Simple Rules for a Complex World’ van Richard Epstein zeker niet missen. Dit boek geeft een duidelijke visie voor de ‘eenvoudige’ regels van het liberalisme en beargumenteert dat deze voor een groot deel volstaan om een samenleving ordelijk te laten verlopen.

Wie het meer vanuit een filosofisch perspectief wenst te bekijken, kan zeker ‘You and The State: An Introduction to Political Philosophy’ niet missen. In dit boek geeft Narveson een filosofisch overzicht van enkele theorieën en problematiseert ze ten voordele van de klassiek liberale visie op de samenleving.

Politieke wetenschappers kunnen zeker ‘A Primer in Public Choice’ van (o.a.) Tullock niet laten liggen. In dit boek wordt duidelijk gemaakt waarom de ‘public choice’ literatuur een waardevolle benadering is in de analyse van de staat. Na het lezen van dit boek zal de term ‘government failure’ u even bekend en normaal in de oren klinken als het concept ‘market failure’. Een ander goed boek voor de politiek geïnspireerde is ‘Liberty & Leviathan’ van Robert Higgs; waarin hij een analyse geeft van hoe het mogelijk is dat de overheid zoveel (nutteloze) zaken doet en zo inefficiënt werkt.

Als afsluiter geef ik u nog 2 titels mee die het klassiek liberalisme tot niet zo bekende gebieden trekken, i.e. het anarchisme. Murray Rothbard in ‘For a New Liberty’* en David Friedman in zijn ‘Machinery of Freedom’* beargumenteren beide - op complementaire wijze - dat we de belangrijke kenmerken van het klassiek liberalisme (pluralisme, eigendom, contract, gelimiteerde overheid, etc.) zonder al te veel problemen conceptueel logisch kunnen doortrekken naar een samenleving zonder monopolie op geweld. Hun argumenten daarvoor kan je terugvinden in de respectievelijke werken.

Het is duidelijk dat er in het algemeen te veel goede boeken zijn om allemaal te vermelden. In het algemeen kunnen de auteurs Ludwig von Mises, Friedrich von Hayek, Murray Rothbard, Milton Friedman, David Friedman, Thomas Sowell, Anthony De Jasay, Bertrand De Jouvenel, David Boaz, David T. Beito, Tom Palmer, Richard Epstein, Henry Hazlitt, Hans-Hermann Hoppe, Robert Higgs, Johan Norberg, Israël Kirzner en nog zoveel meer. We hebben hier enkele boeken kort voorgesteld. Hopelijk kan het u interesseren om er iets mee te doen.

ABCT in 1 overzicht

Hier vind je een leuk overzicht van de ABCT.

Individualisme

In navolging van mijn vorige post:

Individualism regards man -- every man -- as an independent, sovereign entity who possesses an inalienable right to his own life, a right derived from his nature as a rational being. Individualism holds that a civilized society, or any form of association, cooperation or peaceful co-existence among men, can be achieved only on the basis of the recognition of individual rights -- and that a group, as such, has no rights other than the individual rights of its members.

'k zou het zelf niet mooier gezegd kunnen hebben.

Rand, de moskee, neo-conservatisme en eigendom

Niets zo heerlijk als 'ontvriend' worden op facebook omdat iemand je irritant vindt in politiek-ideologische discussies. Mijn interpretatie is dat de persoon in kwestie het niet zo denderend aangenaam vond om telkens opnieuw bepaalde redeneringen te moeten verdedigen die voor hem overduidelijk waren, maar die voor mij niet zo 'overduidelijk waren'. Hoe ik bijvoorbeeld niet in kon zien dat de Walen bezig waren aan een invasie - ik ben redelijk zeker dat dat de woorden waren die gebruikt werden - was bijvoorbeeld iets dat hij (zo lijkt het toch) nooit heeft verteerd.

De meest recente discussie ging echter over de prachtige Moskee bij Ground Zero. Nu moet er natuurlijk al gezegd worden dat dit geen moskee is, maar een gemeenschapscentrum, waar, naast een moskee, ook een synagoge en Katholieke gebedsplaats aanwezig zal zijn, net zoals een gemeenschappelijke herdenkingszaal voor de slachtoffers van 9/11.

Laten we, om de gehele intellectuele eerlijkheid wat in orde te houden, eens nader bekijken wat de argumenten van de persoon in kwestie waren en waarom ik daar niet zo hard mee akkoord ging.

Op basis van deze woorden uit de krant:

Het staken van de bouwplannen zou in de moslimwereld gezien worden als een nederlaag van de islam, met als gevolg een verhoogde terreurdreiging tegen de zogenoemde 'anti-islamitische' VS, waarschuwt de imam."

schrijft hij:

Volg even de logica: als jullie niet doen wat wij willen, dan gebruiken we nog meer geweld. We gebruiken namelijk veel geweld, omdat jullie niet doen wat wij willen.

Maar dit is niet direct wat er staat. Merk de subtiele verschuiving op van wat de imam zegt. De imam zegt: dat dit (door sommigen) beschouw kan worden als een nederlaag van de imam, met als gevolg een verhoogde terreurdreiging tegen de zogenaamde 'anti-islamitische' VS. Hier staat niet: als jullie niet doen wat wij willen, dan zullen wij nog meer geweld gebruiken. Hij maakt hier een stap vanuit een bepaald collectivisme die hij moet beargumenteren. Was de imam aan't spreken dat hij een paar kerels kent die hij zal opstoken om geweld te plegen?

Een analogie kan dit duidelijk maken. Stel dat ik supporter van club x, die een hele harde kern van hooligans heeft. Stel dat iemand anders voorbij wandelt met een sjaal van aardsrivaal y. Als ik tegen die persoon zou zeggen: 'als je nog verder wandelt met die sjaal, ga je bij elkaar geklopt worden door die hooligans - want die staan een beetje verder', heb ik die persoon dan bedreigd? Natuurlijk niet - meer zelfs; 'k heb die persoon proberen te waarschuwen! In plaats van dus deze imam te beschuldigen van een bedreiging, kan je hem dus op basis van deze interpretatie eerder beschouwen als iemand die een waarschuwing geeft, toevalligerwijze over mensen die eenzelfde 'voetbalclub' hebben.

Nu wil ik dit direct nuanceren. Het zou kunnen dat de imam in kwestie een imam is die het Westen haat, de USA wilt aanvallen, deze bepaalde moskee als provocatie heeft bedoeld, etc. etc. Maar gegeven de feiten die ik hierboven al heb vermeld - het feit dat de moskee geen 'moskee' is, maar verschilldende godsdiensten zal huisvestigen, als ook een herdenkingsplek voor de slachtoffers van 9/11 doet me toch eerder in het tegendeel geloven. Natuurlijk is het een empirische kwestie of dat de imam echt zo duivels is als door de persoon in kwestie beweerd wordt, maar op basis van de woorden in de krant kan hij dit helemaal niet besluiten. Daar staat helemaal niet 'wij gaan u doden', maar 'anderen gaan dit echt wel slecht opvatten'. En dat zou perfect kunnen kloppen; 'k heb ook en passant al de vermelding gemaakt dat dit een slechte zet zou zijn, juist om die reden. Ben ik nu 1 met de Islam?

Alweer: de Imam zou zo'n crypto-terrorist kunnen zijn, maar niet op basis van de gegeven argumentatie!

Als ik dit dan trachtte uit te leggen op de facebook in kwestie:

Als ik tegen u zeg: 'als gij de libertariërs nog vaak gaat uitschelden, zou het wel eens kunnen dat er een libertariër naar u gaat komen en u een mep op uw muil verkopen.' Heb ik u dan bedreigd? Of heb ik een inschatting van de situatie gemaakt? Ik zie niet in waarom die iman 'bedreigd'. Dat is _jouw_ interpretatie daarvan. Dat is helemaal niet zo 'objectief' en 'zeker' als jij er van wilt maken.

antwoordde hij met:

Als ik je tegenkom, dan verkoop ik je een mep. Interpreteer dat hoe je wil. Heb ik je bedreigd? Of heb ik enkel de inschatting gemaakt dat je hele zelfwaardering afhangt van de mate waarin je mensen kan overtroeven met citaten die helemaal niet bij de situatie passen?

zijn reactie lijkt mij niet te willen vatten wat ik bedoelde - getuige de 'citaten die helemaal niet bij de situatie passen'. Maar wat hij doet is mijn (poging tot) argument niet serieus nemen. Hij verwerpt het. Hij weigert derhalve mijn argumentatie serieus te nemen. Hij vraagt niet om meer uitleg; hij scheldt simpelweg het punt uit als 'irrelevant'.

Verder is het ook interessant om zijn eerste reactie te tonen na mijn eerste reactie. Zijn status was de volgende:

eest dat imam Feisal Abdul Rauf waarschuwt voor de gevolgen indien de moskee bij Ground Zero niet gebouwd mag worden. Die "waarschuwing" alleen al is voor mij voldoende om - uit principe - de bouw van die moskee niet toe te laten. Ik herken een dreigement als ik er één zie. Geen enkel Westers land zou zich zo mogen laten intimideren.

waarna ik reageerde met:

Nog een Randiaan die tegen eigendomsrechten is?

(De 'nog' slaagt op het feit dat een andere Randiaan eerder al hevig zich had verzet tegen deze moskee, ook al hadden de project ontwikkelaars deze grond gekocht.)

Je snapt het punt niet, en wat meer is: je bent ook helemaal niet geïnteresseerd om door discussie van elkaar te leren, enkel om je gelijk te halen op een theoretische aanname. Daar pas ik voor, dank. Schrap me ook maar uit de leesgroep Mises & Rothbard. Daar zal het niet anders zijn of anders geformuleerd: daar zal ik dus niets bijleren.

Nu kan het aan mij liggen, maar er staat nogal duidelijk een 'vraagteken' achter mijn zin, duidende op het feit dat het een vraag is. In plaats van een redenering uit te leggen, zegt hij 'je snapt het punt niet'! Het is echter nogal duidelijk dat ik inderdaad iets niet begrijp. Maar het is niet zozeer het 'punt' dat ik niet begrijp - het punt is redelijk duidelijk: de Islam is slecht, wilt ons aanvallen, negeert individuele rechten, etc. etc. De vraag die ik stelde had simpelweg te maken met: waarom zijn de eigendomsrechten in dit verhaal niet belangrijk? Waarom 'de moskee mag niet gebouwd worden' op basis van uitspraken? Sinds wanneer is dat een voldoende reden om eigendomsrechten te overschrijven? Ik weet dat dit zeker voldoende is voor een neo-conservatief en iedereen die inziet dat in de toekomst er een gigantisch clash of civilizations zal zijn, maar of dit voldoende reden is voor iemand die gelooft in (quasi-)absolute eigendomsrechten is maar de vraag. Ofwel erken je dat je geen Randiaan bent, ofwel construeer je een visie die hiermee consistent is. Maar wat ik niet snap, is deze (schijnbare) inconsistentie zomaar aanvaard kan worden. A = A; ofwel heb je eigendomsrechten omdat je de mogelijkheid hebt om te redeneren, ofwel niet. Ik heb nog nooit Rand horen zeggen of zien schrijven: 'dit geldt alleen maar voor niet-religieuze mensen, want ja; religieuze mensen gebruiken hun redelijkheid niet genoeg'. (Maar misschien heb ik ergens een quote gemist.)

Net zoals hij mij beschuldigt 'van het punt niet begrepen te hebben', denk ik dat hij het punt ook niet heeft begrepen, noch dat hij geïnteresseerd was in het punt te begrijpen. (Anders had hij, indien hij het onduidelijk vond, perfect kunnen vragen wat er mis was.) Mijn punt was inderdaad eerder een theoretisch punt: vanwaar de inconsistentie?

Na zijn redelijk beledigende reply, vroeg ik dus:

Ik stelde niet eens iets; 'k vroeg iets. Ben je voor of tegen eigendomsrechten? En waarom is dit anders?

waarna hij dus reageerde:

Ik heb me verschrikkelijk moeten inhouden om je met de grond gelijk te maken na je bewering dat de situatie in BHV niet ongrondwettelijk is. Deze reactie ligt krak in dezelfde lijn als die vorige. Je houdt er gewoon van om mensen ...te irriteren, en je denkt bovendien dat je alles over alles weet. Orakel over Mises & Rothbard zoveel je wil, daarin erken ik je als mijn meerdere, maar als het op communautaire zaken aankomt zou je beter twee keer nadenken voor je iets schrijft.

In een theoretische wereld, waarin iedereen dezelfde geijkte principes volgt, zou er niets tegen de bouw van een moskee bij Ground Zero zijn. Maar we leven niet in zo'n wereld: in landen waar de Islam staatsgodsdienst is, zijn eigendomsrechten net onbestaande. De principes die je dus verdedigt mogen dan wel universeel zijn, je bestrijdt dogmatiek echter niet met welwillendheid om toch maar je theoretisch punt te maken.

Ik snap ook niet waarom je een geloof dat alle rechten laat ontspringen uit een godheid, het krediet zou willen geven om gebruik te maken van de rationele grondslag voor rechten die wij uitgebouwd hebben in het Westen. We laten onze Westerse erfenis gewoon kapen door een pientere public relations. Stel jezelf deze vraag: zouden de moslims onze eigendomsrechten respecteren als we een kerk zouden willen bouwen in Mekka? Ik dacht het niet.

Geen reciprociteit? Geen moskee.

Mijn eerste reactie is daarbij: die redenering ken ik! Vooral gehoord bij het Vlaams Belang en de Neo-cons in de USA. Niet echt bij Rand zelf, om eerlijk te zijn. Ik vraag me dus af: hoe zit het nu? Geloof je in de rede, eigendomsrechten en vrijheid of geloof je in 'veiligheid' - en dus het recht van de staat om mensen hun eigendom af te nemen, te discrimineren en buiten te sluiten - boven vrijheid.

De redenering op zich stoort me al hard genoeg, maar wat me eens zo hard stoort is dat ze gesteld wordt door iemand die een zelf geclaimde Randiaan is. Rand haatte collectivisme, in al haar facetten. (Ze heeft zelfs een tekst waar in ze racisme as such bekritiseert.) Maar hoe anders dan collectivistisch kan je deze redenering bestempelen? Omdat de personen over wie het zou gaan (de eigenaars van de grond die een gebouw willen neerplanten) op de een of andere manier banden hebben met landen waar er geen tot nauwelijks eigendomsrechten zijn, behoren we hen hier hun eigendomsrechten te ontzeggen?

Hij stelt: 'je bestrijdt dogmatiek echter niet met welwillendheid' waarmee hij - zover ik het begrijp - bedoeld: we kunnen deze dogmatische religieuzen niet 'bestrijden' met hen hier eigendom te laten hebben! Dit zou waar of niet waar kunnen zijn, maar 'k heb toch serieuze twijfels bij deze redenering. Ten eerste: het is al uitgebreid gedocumenteerd dat een groot deel van de 'Moslimhaat' veroorzaakt is door blow back, i.e. door dat 'wij' 'hen' hebben lastig gevallen. Deze redenering is even collectivistisch en even verkeerd, natuurlijk. Maar in dit soort zaken komt het er niet op neer om zaken te blijven aanhalen dat 'de ander' verkeerd heeft gedaan: natuurlijk zijn er verkeerde zaken gebeurd, anders was er geen haat om te beginnen! Het gaat er om te zien wat kan helpen het probleem op te lossen. Een verder stigmatisering en discriminering van de Islam lijkt mij daar niet echt bij te helpen, me dunkt...

Hij snapt niet waarom ik een 'geloof (...) het krediet zou willen geven om gebruik te maken van de rationele grondslag die wij uitgebouwd hebben in het Westen'. Wel; het is nochtans niet zo duidelijk. Ik zou natuurlijk kunnen roepen dat hij het niet snapt en het niet wilt snappen, maar het lijkt me constructiever om dit uit te leggen. De reden is immers omdat ik er van overtuigd ben dat (1) eigendom een universeel gegeven is. Ook de moordenaar mag eigendom hebben. Ook de dief. Ook de Islammiet. Ook de ethisch relativist. (2) Verder denk ik dat op pragmatische grond het niet 'goed' is om hen die rechten te ontzeggen. Indien je naar een meer vredevolle omgang wilt tussen geseculariseerde gebieden en Moslims is het geen goed idee om te ijveren voor meer segregatie en het Moslims moeilijker maken hun geloof te belijden... (3) ik vind eigendom tof en ik hoop dat iedereen daar de voordelen van inziet. Als we eigendom (en de staat) gaan gebruiken om mensen uit te sluiten, dan denk ik niet dat mensen daar echt de voordelen van in gaan zien...

De redenering lijkt me wat uit te gaan van - maar dit ben ik niet zeker - van een 'als ge niet ons gehele manier van doen aanvaardt, dan gaan wij u niks gunnen!' Maar zo werkt het niet. Een argument voor vrijheid is het pluralisme dat het mogelijk maakt: het laat mensen naast elkaar leven met radicale verschillende visies. Het is zeker geen noodzakelijkheid dat indien we hen vredevol naast ons laten leven, dit goede resultaten zal bereiken. Maar ik denk dat het hopeloos veel naïever is om te denken dat als we ze blijven pesten en discrimineren en het moeilijk maken, ze wel in vrede naast ons gaan leven!

Hierbij moet ook gezegd worden: er zijn ongeveer 5 miljoen moslims in de USA. Allemaal potentiële terroristen, of leeft het merendeel daarvan in relatieve gemeenschappelijkheid met de rest van de bevolking?

De redenering 'zouden 'de moslims' onze Kerken respecteren in Mekka. Ik dacht het niet. Reciprociteit!' is ook een redenering die op niets anders gebaseerd is dan op een collectivistische homogeniteit dat bewezen moet worden. Misschien laten ze geen kerken toe in Mekka en dat is spijtig en zou, binnen de marges van het eigendomsrecht, voor gepleit moeten worden. Maar dan helpt het niet om exact dezelfde fout te begaan! Het heeft geen zin om hen hier wat te pesten, zolang zij ons daar wat blijven pesten. Hoe gaat dàt in Godsnaam naar vredevolle omgang leiden? Verder is het natuurlijk niet dat het echt gaat om reciprociteit: er zijn mensen beginnen roepen tegen de moskee niet op basis van 'zij zouden het ook niet willen', maar op basis van wij willen het niet. De initiële stap van 'wij willen uw soort niet', is aanwezig aan beide kanten en even bezwaarlijk.

De reden waarom ik deze persoon in kwestie zo zwaar bekritiseer is omdat hij doorgaans claimt dat hij aan de kant van zij die meer vrijheid willen staat. Maar met dit soort redeneringen is dat helemaal niet. Ik heb liever een eerlijke neo-con dan een valse vrijheidsgezinde. Verder is er natuurlijk ook de praktische kant van de zaak; hier in mijn leefomgeving ken ik nu eenmaal niet zoveel Moslims.

In ieder geval, op basis van zijn vorige reactie vroeg ik dus het volgende:

Ah; dus het gehele 'in een land waar jij banden mee hebt zijn er geen goede eigendomsrechten, dus wij gaan u dat hier ook niet gunnen'. Ja; qua _strategie_ is dat zeker een goede zet.

waarna hij (uitgebreid) reageert met:

Ik bedoel inderdaad dat je met mensen die rationaliteit niet als basis van samenleven erkennen, niet rationeel moet omgaan. Je moet iemand behandelen volgens dezelfde standaard als die jou behandelt. Moest jij het standpunt van een ander bijvoorbeeld respecteren, dan zouden andere mensen dat ook met het jouwe doen. Om maar iets te noemen.

Zij die anderen met de dood bedreigen, en dus zinnens zijn om het fundamenteelste recht - namelijk het recht op leven - te schenden, zich niet meer kunnen beroepen op diezelfde Westerse rechtstaat om hun eigen secundaire rechten, zoals het recht op eigendom te vrijwaren.

Lees wat er staat: de imam dreigt -letterlijk, maar blijkbaar is zelfs dat niet genoeg om de ingedommelde Westerse geesten wakker te schudden - met terrorisme in de VS als hij zijn moskee niet mag bouwen. Dat is zoveel als zeggen: ik doe mijn zin, wat jullie wetten ook zijn.

Een reden te meer vind ik, om een echte inburgeringspolitiek te voeren, waarbij elke nieuwkomer moet verklaren zich te willen houden aan de seculiere wetten die door vijfhonderd jaar Westerse politieke filosofie geraakt zijn op het niveau van vandaag: geen lijfstraffen meer, geen eremoorden, en zeker niet dreigen met het gebruik van geweld als men zijn zin niet krijgt. Dat is het samenlevingscontract dat je sluit met de gemeenschap op wiens grondgebied je gaat wonen. Als libertariër snap je daar natuurlijk niets van, want voor jou is de staat sowieso de vijand.

Je snapt trouwens ook niet dat een dergelijke fundamentalistische imam helemaal geen burger van dat verderfelijke "anti-Islamitische" land wil zijn. Hij ziet zich dan ook niet als een Amerikaan - dat zegt ie slechts voor de vorm - maar als burger van de Dar El Salaam, en als een pionier in een land dat nog bekeerd moet worden. Wij kunnen daar met ons koppeke niet bij, maar zij nemen hun geloof - en de bekering van ongelovigen - serieus.

Als je nu nog niet doorhebt dat het bouwen van een moskee vlakbij de site waarbij moslimbroeders een terroristische aanslag gepleegd hebben een berekende belediging is, dan kan er geen hoop meer baten. Blijf dan maar verder leven in je theoretische wereldje.

Hier wil ik dus opmerken dat hij (volgens mij) verkeerd is met zijn analogie met 'de imam bedreigt ons!' (Zoals ik helemaal in't begin al heb uitgelegd.) Wat ik bijvoorbeeld ironisch vind is dat hij 'inburgeringswetten' wilt - afgedwongen door de staat, ongetwijfeld - waarin elke nieuwkomer moet verklaren zich te houden aan de seculiere wetten van 500 jaar politieke filosofie, geen lijfstraffen, geen eremoorden en zeker niet dreigen met geweld. We hebben het hier wel over een staat die systematisch mensen martelt (of ontkent nog iemand dat?) die 2 oorlogen aan't voeren is waarbij redelijk wat onschuldigen sterven, nog een hoop andere zinloze oorlogen in de geschiedenis heeft gesticht, die een embargo heeft op verschillende landen, die immigranten op monsterlijke wijze buiten houdt, die mensen die marihuana gebruiken systematisch opsluit en vervolgt (en daardoor Mexico ook een veel onveiligere staat maakt), ... Dus ja; als 'libertariër' snap ik niet waar de ongelooflijke arrogantie vandaan komt om te claimen dat mensen zouden moeten verklaren dat ze zich aan deze wetten zullen houden. 'k heb er geen problemen mee dat er wordt opgetreden tegen moordenaars, dieven, etc. Maar wat niet helpt, is optreden tegen religie as such - en vermits dit gemeenschapscentrum niet gewelddadig is, volgt daar helemaal niet uit dat we daar tegen moeten optreden.

De typische stroman dat iemand die van vrijheid houdt tegen 'gemeenschappen' is, is natuurlijk bespottelijk. Ik ben tegen een staat die claimt dat zij deze gemeenschap mag behandelen als vee dat het mag belasten, reguleren en controleren. Het 'samenlevingscontract' dat je sluit, is daar tussen gaan wonen en anderen niet aanvallen. Dat is voldoende als samenlevingscontract; daarop is de USA indertijd gebouwd.

Verder is het natuurlijk compleet ironisch dat iemand die Rand aanhaalt als zijn persoonlijke filosoof, met zo'n zuivere collectivistische redeneringen af zou komen. Alweer: kan iemand mij een Rand citaat aanhalen dat zo'n visie op de zaken rechtvaardigt?

Bemerk ook op de cognitieve vaardigheden op: hij weet blijkbaar dat deze imam 'fundamentalistisch' is - terwijl die imam een gemeenschapscenter zal bouwen met synagoge en Katholieke kerk - en dat die zijn 'Amerikaan-zijn' enkel maar voor de vorm zegt. Kan hier bewijs voor gegeven worden, of moeten we dat aannemen om goed vertrouwen?

Ineens wordt ook de discussie verschoven naar 'als je nu nog niet snapt dat dit een belediging is en dat het vlakbij de plek wordt gebouwd waar de moslimbroeders zijn gestorven, kan niets meer baten!' Maar we hadden het hier helemaal nog niet over gehad. Maar ik teken hier inderdaad bewaar tegen aan. Het moet immers bewezen worden dat die imam (en de anderen) de 9/11 terroristen beschouwden als 'broeders', niet waar? Op basis van wat is hij zo zeker? Documenten? Verklaringen? Of simpelweg een interpretatie (die fout of juist kan zijn, maar de zekerheid dat als iemand daar niet mee akkoord gaat 'geen hoop meer kan baten' lijkt me dan niet zo correct) op basis van een bepaald deel van de feiten? De feiten die ik hier al heb gegeven lijken me dat echter toch op zijn minst te nuanceren.

En ik wil zelfs verder gaan. Zelfs als het een belediging is, dan nog moet het bouwen van die moskee toegelaten worden. Sinds wanneer is een 'belediging' een voldoende voorwaarde om mensen hun eigendomsrechten af te nemen? Zelfs als het een provocatie is, zou het toegelaten moeten worden. De quote (incorrect toebedeeld aan Voltaire) dat ik niet akkoord ga met wat je zegt, maar dat ik het recht zal verdedigen dat je het mag zeggen, zou verdorie toch een fundamenteel onderdeel moeten zijn van de rechtsorde. En een rechtsorde, beste, is niet 'voor zij die daarmee akkoord gaan', maar universeel. Op basis van de redenering 'zij gaan niet akkoord met onze principes, dus moeten ze het afbollen' zou je ook kunnen zeggen dat de NVA niet zou mogen meedoen aan de verkiezingen; zij verwerpen immers de principes van België. Nu kan je zeggen; ah, maar de NVA accepteert wel de principes van de democratie! Wel, deze moslims, in dat bepaalde geval, accepteren ook de principes van eigendom: ze willen gewoon op hun grond een gemeenschapscentrum bouwen; waar is de misdaad in dat bepaalde geval?

Bemerk ook overigens dat hij heel de tijd mij beschuldigt van een 'theoretisch' wereldje, terwijl hij evenzeer theoretisch bezig is. Zijn theorie voorspelt echter doom en de mijne nuanceert dat wat; derhalve moet mijn theorie slechts theorie zijn en de zijne gericht op praktijk. Wel mijn opmerking is gericht op de prakijk: ik denk dat het geen goede strategie is om mensen uit te sluiten, als je vrede wenst. Iets zegt me dat in de praktijk ook al is gebleken dat dit geen goed idee is.

waarna ik derhalve reageer met:

Als ik tegen u zeg: 'als gij de libertariërs nog vaak gaat uitschelden, zou het wel eens kunnen dat er een libertariër naar u gaat komen en u een mep op uw muil verkopen.' Heb ik u dan bedreigd? Of heb ik een inschatting van de situatie gemaakt? Ik zie niet in waarom die iman 'bedreigd'. Dat is _jouw_ interpretatie daarvan. Dat is helemaal niet zo 'objectief' en 'zeker' als jij er van wilt maken.

en hij reageert met:

Als ik je tegenkom, dan verkoop ik je een mep. Interpreteer dat hoe je wil. Heb ik je bedreigd? Of heb ik enkel de inschatting gemaakt dat je hele zelfwaardering afhangt van de mate waarin je mensen kan overtroeven met citaten die helemaal niet bij de situatie passen?

Aan je cognitieve vermogens twijfel ik geen moment, aan je sociaal-emotionele zeer zeker. "Ik zie niet in" is de meest voorkomende zinsconstructie in al je reacties, en spruit voort uit het feit dat je niet kunt meegaan in het denkregister van een ander.

Ik zie dan ook geen enkel nut meer in een verdere conversatie met iemand die denkt de waarheid in pacht te hebben. Men zegt vaak van mij dat ik arrogant ben, maar ik doe tenminste de moeite om in te gaan op de argumenten van mijn tegenstrevers.

Jij beperkt je tot lekker theoretische inzichten die trouwens kloppen, maar je weigert de realiteit te zien voor wat ze is: bevolkt door mensen die je principes niet delen. Jij kunt eenvoudigweg niet vatten dat de werkelijkheid niet enkel gecreëerd wordt door het ideëel juiste, maar door aberraties daarvan.

Terwijl je mij zit te bekampen omwille van mijn vermeende misdaad de moslims in de VS hun burgerrechten te willen ontzeggen, zou je net de islam moeten bekampen die EVERY FUCKING SINGLE ONE van jouw principes ontkent, negeert, bestrijdt.

Ik ga me niet uitputten in het herhalen wat ik al gezegd heb, en waar je niet eens op gereageerd hebt. Het heeft toch geen zin. Je blijft gaan voor je eigen grote gelijk, en je "ziet niet in" waarom mensen je dat niet willen geven.

Geheel in de lijn met je geestestoestand zul je dan waarschijnlijk ook "niet inzien" waarom ik je verwijder uit mijn facebook.

Het staat de lezer vrij om zelf te oordelen over de 'argumenten' of het gebrek daaraan. Het staat de lezer ook vrij om te mogen besluiten over de arrogantie of niet. En wie er overtuigd is van zijn eigen gelijk en wie niet. En wie er het meeste genuanceerd praat en wie niet. En wie er uit gaat van het eigen grote gelijk en wie niet.

Moge de bottomline dit zijn. Ofwel erken je dat je helemaal niet echt gelooft in Rand, ofwel zorg je dat je consistent wordt en deze neo-con redeneringen verwerpt. Want als er wel iets was dat Rand haatte, was het wel inconsistentie. Of moet dat ook nog uitgelegd worden?

Ohja; en helemaal op het einde beschuldigde hij mij nog van een Platonist te zijn. Even ter verduidelijking: voor een Randiaan - zo is hij nog steeds, tot nader order - is dit zowat de ergst mogelijke belediging. Ik wil wel even vragen wie in een van mijn opmerkingen iets Platonisch heeft gezien...

Geschiedenis van het liberalisme: een opmerking

In de vorige fenomenale bijdrage van Xavier is er een klein iets dat ik graag zou willen opmerken. Het is niet zozeer dat het fout is, maar wel een klein iets dat ik graag zou willen aanmerken.

Xavier maakt het verschil tussen Mises zijn regel-utilitarisme en Hayek zijn traditionalisme; maar dit lijkt me niet geheel gerechtvaardigd. Xavier bespreekt, correct, dat Hayek een voorstander was van een evolueerde rechtsorde (zoals de common law). Wat mij echter ontbreekt is de normatieve interpretatie, of benaming, die hier uit zal volgen; zoals 'sociaal contract'; 'natuurrecht' of 'regel-utilitarisme'. Xavier geeft hier geen benaming van. De reden waarom hij dat niet as such heeft gedaan, is omdat dit immers niet fundamenteel de visie is van Hayek als normatieve filosoof. Zijn oordeel dat deze geëvolueerde rechtsorde beter is, komt door zijn regel-utilitarisme; in navolging van Mises. In plaats van Hayek derhalve dus een 'apart' onderdeel toe te voegen; zou ik simpelweg gezegd hebben dat Mises en Hayek allebei een afzonderlijke benadering waren van het regel-utilitarisme; waar Mises meer voor een a prioristische benadering kiest, en Hayek ruimte laat voor de gegroeide orde as such. Maar hij is voorstander van deze orde om regel-utilitarische redenen - lijkt mij.

Deze opmerking is niet echt groot of heel significant; maar het moest wel even vermeld worden, naar mijn overtuiging.